Hình ảnh tiêu biểu
1 Chung khao tieng hat dan ca 1 Chung khao tieng hat dan ca 2 Chung khao tieng hat dan ca 3 Chung khao tieng hat dan ca 4 Giai dieu tuoi hong 1 Giai dieu tuoi hong 2 Giai dieu tuoi hong 3 Giai dieu tuoi hong 4 Giai dieu tuoi hong 5 Le ki niem - Pham Gia Long Le ki niem 28 nam 20-11

 

 

 

Trung tam ho tro giao vien http://www.giaovien.net/
Truc tuyen Violet http://violet.vn/main/
So lieu thong ke http://www.moet.gov.vn/?page=11.10
Giao duc pho thong http://www.moet.gov.vn/?page=1.29
Giao duc dai hoc http://www.moet.gov.vn/?page=1.22
Bộ giao dục http://www.moet.gov.vn
Thu tuc hanh chinh - bogiaoduc http://www.moet.gov.vn
Thanhhoa http://thanhhoa.gov.vn

 

Đổi mới kiểm tra, đánh giá trong dạy học lịch sử ở trường THCS

  A. ĐẶT VẤN ĐỀ

-

I. LỜI MỞ ĐẦU:

      Trong xu thế toàn cầu hoá, với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế tri thức, hơn bao giờ hết đổi mới giáo dục trở thành vấn đề cấp thiết đặt ra với tất cả các cấp học.

Việc đổi mới giáo dục phổ thông đòi hỏi phải đổi mới đồng bộ các yếu tố cơ bản của quá trình dạy học (QTDH), bao gồm: mục tiêu - nội dung - phương pháp, phương tiện - đánh giá. Đánh giá là hoạt động cần thiết, gắn liền và quyết định bản chất, bước đi của quá trình này. Việc đổi mới đánh giá quan hệ mật thiết với các yếu tố khác của QTDH, đặc biệt phương pháp dạy học (PPDH)a học sinh đối với các thành tố khác của quá trình dạy học (PPDH) nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, tự học, tự kiểm tra, đánh giá (KT, ĐG) của người học.

       Đối với bộ môn lịch sử, nội dung chương trình có nhiều thay đổi và cấu tạo chương trình cũng có những đổi mới. Việc bỏ kì thi Tốt nghiệp trung học cơ sở (THCS) nhằm làm giảm chi phí và gánh nặng thi cử đối với học sinh mà vẫn đảm bảo đánh giá đúng kết quả học tập. Song, việc bỏ kì thi Tốt nghiệp cũng ít nhiều tác động tới tâm lý học sinh coi nhẹ một số môn học, nhất là các môn ít khi có trong yêu cầu tuyển sinh vào lớp 10, trong đó có bộ môn lịch sử. Việc học sinh không chăm lo học tập lịch sử cũng như các môn học bị coi là "môn phụ", là thực tế đang diễn ra, điều này cho thấy nhận thức vị trí bộ môn ngày càng giảm sút, làm cho việc học tập lịch sử mang nặng tính đối phó với việc kiểm tra, dẫn tới xu hướng "học lệch", "học tủ". Chất lượng dạy học, chủ trương đổi mới chất lượng giáo dục cũng vì thế bị ảnh hưởng. Tình trạng này do nhiều nguyên nhân, trong đó có việc coi thường đánh giá. Biểu hiện rõ nhất là đánh giá chỉ nhằm mục đích kiểm tra kiến thức học thuộc lòng, chứ không vì mục tiêu giáo dục toàn diện năng lực và phẩm chất của người học. Tâm lý coi thường kiểm tra, việc kiểm tra học sinh một cách đối phó, chiếu lệ, hình thức đã gây khó khăn cho giáo viên bộ môn trong dạy học.

        Từ những lí do trên, tôi đã mạnh dạn trình bày những kinh nghiệm mà bản thân đúc kết được trong quá trình dạy học về: "Đổi mới kiểm tra, đánh giá trong dạy học lịch sử ở trường THCS" với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng dạy học lịch sử ở trường trung học cơ sở.

-

II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Qua việc phân tích tình hình thực tế trong quá trình thực hiện kiểm tra, đánh giá định kỳ trong dạy học lịch sử ở trường THCS chúng tôi nhận thấy:

* Thứ nhất, việc KT, ĐG kết quả học tập lịch sử ở trường THCS bước đầu đã có một số đổi mới về phương pháp kiểm tra, đa dạng hoá các loại câu hỏi, song vẫn còn lạc hậu, thiên về kinh nghiệm, chưa đánh giá đúng năng lực, phẩm chất của người học. Đánh giá còn phiến diện, phương pháp đánh giá nghèo nàn, chủ yếu là câu hỏi TL, quan niệm về đánh giá còn có nhiều ý kiến... Do đó, một bài kiểm tra chỉ gồm số ít câu hỏi cho các nội dung trọng tâm, vì thế học sinh thường "đoán mò", "học tủ" một số nội dung chính, bỏ qua các nội dung khác. Học sinh thường đối phó với bài kiểm tra (đặc biệt là kiểm tra 15 phút, 45 phút) chứ chưa xác định KT, ĐG là việc tự học, tự rèn luyện như là một nhu cầu thiết thực của bản thân. Khi làm bài kiểm tra, học sinh thường hỏi bài của bạn hoặc có thể quay cóp tài liệu...

* Thứ hai, đổi mới đánh giá thực hiện đồng thời với đổi mới mục tiêu, nội dung và PPDH. Sự thay đổi trong đánh giá bước đầu có tác dụng đến việc dạy học của giáo viên và học sinh theo hướng tích cực. Giáo viên đã thực hiện kết hợp phương pháp TN với TL trong bài kiểm tra. Câu hỏi kiểm tra đã bao quát kiến thức cơ bản, có những câu hỏi thiên về vận dụng, thực hành, đánh giá. Song, việc đánh giá theo chương trình, SGK hiện hành vẫn còn tồn tại nhiều bất cập:

- Chuẩn đánh giá môn học đã được xây dựng, nhưng giáo viên chưa hiểu đầy đủ về chuẩn  nên còn lúng túng trong vận dụng, dễ rơi vào tình trạng đánh giá không chính xác.

- Giáo viên chưa có thói quen xây dựng ma trận đề kiểm tra, kĩ thuật xây dựng câu hỏi TN (kể cả câu TL) có nhiều điểm chưa hợp lý (chủ yếu là câu hỏi nhớ mà chưa có những câu hỏi đi sâu vào bản chất sự kiện, giữa câu dẫn và phương án trả lời chưa thực sự phù hợp, các phương án nhiễu ít có giá trị trong việc tạo độ khó cho câu hỏi...). Câu hỏi vẫn thiên về kiểm tra kiến thức mà chưa đề cập tới việc rèn kĩ năng và thái độ.

- Việc chấm bài kiểm tra và sử dung kết quả kiểm tra để điều khiển QTDH chưa được thực hiện, giáo viên hiểu về mục đích KT, ĐG chưa đầy đủ, vẫn chủ yếu là vì điểm số đề xếp loại, cách cho điểm còn tuỳ tiện và chưa được công khai đối với học sinh. Nhìn chung, việc thực hiện chủ trương đổi mới KT, ĐG ở trường THCS hiện nay còn chậm chạp. Các câu hỏi, bài kiểm tra được xây dựng và sử dụng như trên không phát huy được tính tích cực rèn luyện và hứng thú học tập, không thu được những thông tin "liên hệ ngược" về hoạt động nhận thức của học sinh trong quá trình học tập nhằm điều chỉnh hoạt động dạy học.

* Thứ ba, đổi mới KT, ĐG kết quả học tập lịch sử của học sinh ở trường THCS chưa toàn diện, giáo viên mới chỉ chú trọng đổi mới phương pháp đánh giá mà chưa chú ý thực hiện đổi mới mục tiêu, nội dung, chỉ chú trọng KT, ĐG kiến thức chưa hướng tới KT, ĐG kĩ năng và thái độ....

Tìm hiểu thực trạng KT, ĐG kết quả học tập lịch sử của học sinh ở trường THCS để khẳng định những bước tiến và tồn tại của KT, ĐG, cho thấy đổi mới KT, ĐG là việc làm cần thiết, đòi hỏi thực hiện nghiêm túc, đáp ứng yêu cầu dạy học.

-

B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

-

I. MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

Thực tiễn đổi mới QTDH ở trường THCS đòi hỏi phải đổi mới đồng bộ các yếu tố, từ mục tiêu - nội dung - hình thức, phương pháp - đánh giá. Không thể quá coi trọng đổi mới một vài yếu tố mà xem nhẹ các yếu tố khác.  Đổi mới một yếu tố của QTDH, ví như đổi mới KT, ĐG cũng vậy, đòi hỏi phải đổi mới đồng bộ, toàn diện, từ mục đích, nội dung, đến phương pháp để đánh giá đúng kết quả học tập của học sinh. Đổi mới đồng bộ, toàn diện việc KT, ĐG cần chú ý những vấn đề sau:

1. Giải pháp 1:  Cần xác định mục đích kiểm tra, đánh giá theo tinh thần đổi mới

KT, ĐG thực hiện trên cơ sở mục tiêu dạy học môn học. Cho nên, đổi mới mục đích KT, ĐG phải dựa trên cơ sở nghiên cứu các mức độ của mục tiêu dạy học, được cụ thể hoá ở từng bài, chương để soạn câu hỏi, đề kiểm tra. Căn cứ vào mục tiêu chương trình, chú trọng đến nội dung trọng tâm của từng chương để phân tích các nội dung dạy học cụ thể và các mục tiêu dạy học cần KT, ĐG. Trên cơ sở đó, xác định vịêc thiết kế câu hỏi cho đề kiểm tra phải đảm bảo tính khoa học, thiết thực với các mức độ nhận thức từ thấp lên cao về cả kiến thức, kĩ năng và thái độ.

2. Giải pháp 2: Đổi mới toàn diện, đồng bộ quy trình tiến hành KT, ĐG

Đổi mới toàn diện, đồng bộ quy trình tiến hành KT, ĐG là cần thiết và tất yếu để đánh giá đúng kết quả học tập của học sinh. Tuy nhiên, trong từng bước của quy trình tiến hành KT, ĐG, phải chú ý thực hiện một số điểm sau:

a. Đối với việc thiết kế đề kiểm tra: Trong thiết kế đề thì cốt lõi và quan trọng nhất là tuân thủ và thực hiện đúng quy trình thiết kế đề, từ xác định đúng mục đích của đề, lựa chọn nội dung cơ bản, xây dựng ma trận, chọn phương pháp kiểm tra, thử nghiệm đề, đến duyệt lại đề kiểm tra. Mỗi bước trong quy trình thiết kế đề đều có vai trò quan trọng làm nên một đề kiểm tra tốt, góp phần năng cao chất lượng của việc KT, ĐG. Sau khi thiết kế đề, phải duyệt lại đề kiểm tra để đảm bảo đề kiểm tra không có những lỗi sai sót đáng tiếc xảy ra về nội dung kiểm tra, cách đặt câu hỏi, câu dẫn, lối hành văn... Thiết kế đề kiểm tra, cần chú ý:

- Thiết kế đề kiểm tra phải phù hợp với mục đích dạy học nói chung, với quy định về kiểm tra nói riêng. Đây là yêu cầu cơ bản nhất, vì bài kiểm tra cụ thể hoá mục tiêu giáo dưỡng, giáo dục và phát triển bộ môn và nội dung học tập cần KT, ĐG trong chương trình. Thiết kế bài kiểm tra phải tuân thủ theo đúng quy định của chương trình chứ không phải là việc làm tuỳ tiện, áp đặt của giáo viên.

- Lập kế hoạch kiểm tra qua từng bài, chương, học kì và cả năm học một cách rõ ràng. Kế hoạch này được xây dựng dựa trên kế hoạch chung của tổ chuyên môn xác định từ đầu năm học. Dựa vào kế hoạch đó, giáo viên thiết kế câu hỏi, đề kiểm tra, tiến hành kiểm tra và xử lý kết quả. Ở mối bài, chương, mỗi học kì, xác định hình thức, phương pháp kiểm tra để đạt mục đích dạy học.

- Trong các đề kiểm tra, số lượng câu hỏi, mức độ câu hỏi, hình thức, phương pháp hỏi phải tuỳ thuộc vào điều kiện học tập cụ thể, trình độ học tập của học sinh. Tức là đề kiểm tra phải thể hiện sự phân hoá học sinh. Ví như, trong một đề kiểm tra, có câu hỏi khó giành cho học sinh giỏi, có câu hỏi dễ, trung bình giành cho học sinh yếu để phát huy năng lực học tập của các em.

- Sử dụng phối hợp nhiều phương pháp kiểm tra trong một đề kiểm tra. Kiến thức lịch sử rất phong phú, đa dạng, bao gồm các sự kiện, hiện tượng, niên đại, nhân vật, khái niệm, qui luật, bài học lịch sử... Để học sinh lĩnh hội kiến thức ấy, phải khơi dậy và phát huy tính tích cực, hứng thú học tập của học sinh.

Đề KT, ĐG nhằm mục đích củng cố quá trình tiếp nhận và hình thành tri thức cho học sinh, không nên làm cho học sinh "lo sợ", "đối phó" mất hứng thú đối với học sinh, khuyến kích các em tự KT, ĐG kết quả học tập của mình và của bạn.

Động viên sự tự tin, tính trung thực của học sinh trong KT, ĐG dựa vào sức mình  là chủ yếu, dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

b. Đối với việc tiến hành kiểm tra: Cần được tiến hành, thực hiện nghiêm túc, tránh hiện tượng gian lận, quay cóp trong khi kiểm tra, tránh tạo nên bầu không khí căng thẳng, gây áp lực và sự bất an tâm lý cho học sinh khi làm bài. KT, ĐG là một khâu, được tiến hành thường xuyên, mang tính hệ thống cùng các khâu khác trong QTDH bộ môn. Thực hiện các bài kiểm tra trong dạy học lịch sử phải được tiến hành ở những thời điểm học tập khác nhau,  với các hình thức khác nhau, song cần chú ý:

Một là, KT, ĐG là một quá trình được tiến hành liên tục, với nhiều hình thức khác nhau, qua các bài kiểm tra, học sinh củng cố, hệ thống những tri thức đã học và vận dụng những tri thức đó vào việc tiếp thu bài mới và vào trong thực tiễn. Ví như, kiểm tra miệng, 15 phút, kiểm tra bài tập thực hành được giao hàng ngày, giúp học sinh củng cố ngay kiến thức cơ bản của từng bài học cụ thể, làm cơ sở cho việc tiếp thu kiến thức mới; Kiểm tra 45 phút giữa học kì, cuối học kì, cuối năm, giúp học sinh củng cố kiến thức cơ bản trong một chương hoặc cả khoá trình. Như vậy, từng bước việc KT, ĐG tiến hành liên tục đã hình thành, củng cố vững chắc tri thức, giúp các em tự tin, hứng thú học tập.

Hai là, tiến hành KT, ĐG chính là yếu tố giúp học sinh rèn luyện kĩ năng thực hành bộ môn, gồm: kĩ năng trả lời nói hoặc viết, phân tích, nhận xét, đánh giá, vẽ bản đồ, biểu đồ... Qua các hình thức, phương pháp kiểm tra có thể rèn luyện được một hoặc một mặt nào đó các kĩ năng trên. Ví như, kiểm tra miệng có thể rèn luyện kĩ năng diễn đạt, trình bày vấn đề bằng ngôn ngữ nói, rèn luyện khả năng giao tiếp, tính tự tin, trình bày vấn đề mạch lạc. Kiểm tra viết có thể rèn luyện đồng thời nhiều kĩ năng: phân tích, so sánh, đối chiếu, lập luận để hiểu các sự kiện và bản chất của chúng, kĩ năng thực hành, nhận xét đánh giá...

Ba là, tiến hành KT, ĐG góp phần thực hiện mục đích giáo dục tư tưởng, tình cảm, tinh thần, thái độ, hứng thú học tập bộ môn, hình thành nhân cách, phẩm chất cho  học sinh. Qua bài kiểm tra, thông qua trả lời câu hỏi, học sinh bày tỏ thái độ, tình cảm của mình. Ví như, kiểm tra về các nhân vật lịch sử (chính diện, phản diện), học sinh bộc lộ rõ thái độ yêu, ghét, đánh giá đúng, sai về nhân vật; Kiểm tra về các sự kiện, học sinh bộc lộ rõ được quan điểm, lập trường tư tưởng của mình, góp phần quan trọng hình thành và phát triển nhân cách toàn diện.

c. Đối với việc chấm bài, xử lý thông tin, đánh giá kết quả : Các khâu này phải được coi trọng, thực hiện nghiêm túc, khoa học. Kết quả học tập đạt được có tác động rất lớn đến học sinh, đặc biệt là học sinh THCS đang ở giai đoạn phát triển nhanh về mọi chức năng tâm lý. Các tài liệu nghiên cứu về tâm lý học lứa tuổi đã khẳng định đây là giai đoạn: "diễn ra những biến đổi cơ bản trong cơ thể của trẻ trên con đường trưởng thành", "tính ham học hỏi và tính tò mò là đặc điểm của thiếu niên, đứa trẻ mở rộng tâm hồn để hấp thu cái mới". Ở lứa tuổi này học tập được coi là hoạt động chủ đạo: "Học tập là một hoạt động đặc biệt, được điều khiển bởi mục đích tự giác là lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo" . Khi các em sống trong môi trường học tập thì thành tích học tập là mối quan tâm lớn nhất của các em, tạo ra một không khí thi đua, thậm chí ganh đua trong học tập. Học sinh THCS nói chung có thái độ tích cực đối với việc học tập và đối với việc KT, ĐG. Điểm số và sự nhận xét, phân loại trong KT, ĐG do đó vừa là mục đích vừa là động lực thúc đẩy hoạt động học tập của học sinh. Điểm số chính xác, công bằng, khách quan sẽ có tác động tích cực đối với hoạt động học tập của học sinh. Ngược lại, điểm số không chính xác, thiếu công bằng và khách quan sẽ có tác động có hại đối với hoạt động học tập của các em, thậm chí có những trường hợp còn tác động có hại đối với sự phát triển nhân cách của học sinh. Học sinh THCS, đặc biệt là ở cuối cấp đã bước đầu hoàn thiện nhân cách, có năng lực nhận thức, tư duy và hành động độc lập thể hiện qua nói, viết, suy nghĩ và hành động... Kết quả đánh giá phản ánh năng lực nhận thức, nhân cách và phẩm chất của học sinh. Cho nên, việc chấm bài, xử lý thông tin, đánh giá kết quả phải được giáo viên coi trọng, xem nó như một biện pháp để động viên, khuyến khích học tập, rèn luyện.

d.  Đối với việc sử dụng kết quả kiểm tra để điều khiển quá trình dạy học: Khi đã phân tích mối quan hệ và vai trò phản hồi của KT, ĐG trong QTDH và qua đó đã khẳng định một trong những chức năng, nhiệm vụ quan trọng của KT, ĐG là góp phần hoàn chỉnh, tạo động lực thúc đẩy QTDH chuyển sang một giai đoạn mới, phát triển cao hơn. KT, ĐG không chỉ thực hiện mục đích đánh giá kết quả học tập của học sinh mà nó còn thực hiện mục đích điều khiển QTDH. Tuy nhiên, trong quá trình tiến hành KT, ĐG, giáo viên chưa coi trọng mục đích này, đã làm hạn chế vai trò, tác dụng của KT, ĐG đối với QTDH. Vì vậy, phải coi trọng khâu này trong đổi mới quy trình KT, ĐG, chú ý :

- Thay đổi nhận thức của giáo viên về việc sử dụng kết quả kiểm tra như một biện pháp góp phần thực hiện mục tiêu đổi mới quy trình KT, ĐG đạt kết quả, nâng cao chất lượng dạy học bộ môn.

- Việc sử dụng kết quả kiểm tra để điều khiển QTDH phải được giáo viên thực hiện thường xuyên, nghiêm túc ở các hình thức kiểm tra mới đem lại hiệu quả.

3. Giải pháp 3: Coi trọng việc tự kiểm tra, đánh giá của học sinh

Lý luận dạy học hiện đại đã khẳng định sự kết hợp giữa vai trò tổ chức KT, ĐG của giáo viên và tính chủ động tham gia KT, ĐG, tự KT, ĐG của học sinh là một trong những đặc trưng của dạy học tích cực. Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò chủ thể của học sinh. Thực chất của đổi mới KT, ĐG chính là nhằm phát huy vai trò chủ động của các em... Để thực hiện tốt vấn đề này cần chú ý:

- Giáo viên phải nhận thức đúng vai trò của học sinh - vừa là khách thể, vừa là chủ thể của quá trình KT, ĐG.

- Tạo điều kiện khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình tự đánh giá kết quả học tập của bản thân, của bạn.

Như vậy, đổi mới các biện pháp tiến hành KT, ĐG là giải pháp để thực hiện đổi mới KT, ĐG kết quả học tập lịch sử ở trường THCS đáp ứng mục tiêu, nâng cao chất lượng dạy học. Đổi mới từ nhận thức đến thiết kế đề và các biện pháp tiến hành KT, ĐG. Mỗi bước đi của việc đổi mới KT, ĐG đều có ý nghĩa quan trọng, đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình, SGK theo mục tiêu phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của học sinh. Nhận thức đúng về đổi mới KT, ĐG đối với giáo viên, học sinh, các cấp quản lý... có ý nghĩa định hướng hành động để KT, ĐG đạt được mục tiêu dạy học. Đổi mới thiết kế đề và các biện pháp tiến hành KT, ĐG,chú trọng xây dựng ma trận đề, đổi mới các hình thức hỏi, cách hỏi và phương pháp KT, ĐG là cần thiết, tất yếu và phù hợp. Những điều này trong KT, ĐG môn học lịch sử ở THCS lâu nay chưa được quan tâm.

II. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

Kết quả học tập của học sinh thể hiện qua kiểm tra định kì trong dạy học lịch sử. Đối với kiểm tra viết định kì (15, 45 phút) đánh giá kết quả học tập ở các thời điểm nhất định của QTDH muốn đạt hiệu quả cần tuân thủ và thực hiện các biện pháp:

1. Biện pháp 1:  Thực hiện ra đề kiểm tra theo đúng quy trình

- Thứ nhất, Đảm bảo đúng yêu cầu thiết kế đề có ý nghĩa khẳng định chất lượng bài kiểm tra đạt được độ tin cậy, tính giá trị. Bởi vì, trước khi ra đề, điều đầu tiên giáo viên phải xác định mục đích kiểm tra định đánh giá cái gì? đánh giá nội dung nào? cũng như mức độ nhận thức của mục tiêu môn học cần KT, ĐG của mỗi loại đề, thời gian làm bài. Trên cơ sở đó, giáo viên lựa chọn phương pháp kiểm tra theo các mức độ nhận thức cần đạt, số câu hỏi trong mỗi đề kiểm tra. Đối với đề kiểm tra miệng, 15 phút có thể soạn đề TL hay TN hoàn toàn hoặc kết hợp câu hỏi TN và TL, song đối với đề kiểm tra 45 phút định kỳ thì  nhất thiết phải soạn kết hợp câu hỏi TN và TL.

- Thứ hai, coi trọng việc xây dựng ma trận cho đề kiểm tra. Ma trận đề chính là bản kế hoạch cho đề kiểm tra, qua đó đánh giá đề có đảm bảo chất lượng (độ tin cậy, tính giá trị). Hiện nay, giáo viên phổ thông chủ yếu xây dựng đề dựa trên kinh nghiệm, chưa có thói quen xây dựng ma trận đề hoặc thực hiện yêu cầu đổi mới thiết kế đề lại làm ngược quy trình, soạn đề xong mới xây dựng ma trận, làm cho độ tin cậy và tính giá trị của đề không cao, tác động chưa tốt đến chất lượng của đề kiểm tra. Xây dựng ma trận đề, đảm bảo cho đề kiểm tra mang tính khoa học thực sự. Chúng tôi coi trọng xây dựng ma trận đề, xem đây là một biện pháp cần thiết và quan trọng trong thiết kế đề kiểm tra.

- Thứ ba, đảm bảo chất lượng đề kiểm tra. Để đảm bảo chất lượng đề phải coi trọng việc thử nghiệm đề, duyệt lại đề trước khi tiến hành kiểm tra.

2. Biện pháp2: Yêu cầu tiến hành kiểm tra nghiêm túc, đúng quy chế chuyên môn

Tiến hành kiểm tra là công việc giáo viên vẫn thực hiện, nhưng chưa thực sự coi trọng. Giáo viên coi kiểm tra miệng, 15 phút, 45 phút như một công việc cần làm để hoàn thành việc cho điểm, đánh giá kết quả học tập của học sinh. Cho nên, việc KT, ĐG còn mang tính hình thức, chưa lôi cuốn sự tham gia tích cực của học sinh vào quá trình KT, ĐG. Qua thực nghiệm sư phạm, chúng tôi rút ra một số kết luận về yêu cầu  đổi mới việc tiến hành kiểm tra:

- Một là, trước khi tiến hành kiểm tra, giáo viên phải kiểm tra sĩ số để học sinh nhận thức được tầm quan trọng của việc kiểm tra.

- Hai là, thực hiện việc kiểm tra nghiêm túc. Đối với kiểm tra viết : Phát đề kiểm tra cho học sinh. Phát đề kiểm tra theo đúng thứ tự. Đảm bảo việc kiểm tra mang tính khách quan, khoa học, nên xây dựng đề chẵn, đề lẻ để học sinh ngồi gần nhau có đề không giống nhau, tránh tình trạng đổi đề cho nhau ; Bảo đảm không để lộ đề, thất lạc đề kiểm tra.

 - Ba là, thực hiện việc coi kiểm tra, thi nghiêm túc: không để học sinh trao đổi, quay cóp, đảm bảo điểm của bài kiểm tra phản ánh đúng trình độ học sinh.

- Bốn là, động viên học sinh tích cực làm bài kiểm tra, tránh tạo ra bầu không khí quá căng thẳng, làm cho học sinh lo sợ trong khi làm bài. Xem việc coi kiểm tra, thi nghiêm túc như một biện pháp cùng với các biện pháp khác nhằm đổi mới toàn diện việc KT, ĐG kết quả học tập lịch sử của học sinh.

- Năm là, thu bài kiểm tra nghiêm túc, đúng giờ quy định, tránh tình trạng lợi dụng lúc thu bài kiểm tra học sinh tiếp tục trao đổi bài hoặc chép bài của nhau.

- Sáu là, thực hiện tốt việc thanh tra kiểm tra, thi để việc kiểm tra, thi được diễn ra nghiêm túc.Tiến hành thanh tra quá trình kiểm tra, thi để đảm bảo kết quả kiểm tra, thi nghiêm túc, khách quan nhất.

3. Biện pháp 3: Thực hiện tốt khâu chấm bài và đánh giá kết quả kiểm tra

Sau khi thu bài kiểm tra, việc chấm bài và đánh giá kết quả là một khâu rất quan trọng để xem xét, đánh giá kết quả học tập của mỗi cá nhân, điều chỉnh kịp thời việc dạy học phù hợp với đối tượng hoặc sắp xếp học sinh vào những chương trình giáo dục tiếp theo. Mặt khác, có thể thông qua kết quả bài làm của học sinh để kiểm nghiệm độ chuẩn hoá của câu hỏi, đề kiểm tra (qua việc phân tích các chỉ số về độ khó, độ phân biệt, độ giá trị và độ tin cậy của câu hỏi, đề kiểm tra). Tuy nhiên, việc chấm bài và đánh giá kết quả hiện nay vẫn do giáo viên giữ độc quyền, mang tính chủ quan, nặng về điểm số... Qua thực nghiệm sư phạm về việc chấm bài và đánh giá kết quả kiểm tra, chúng tôi rút ra kết luận sau:

- Đối với việc chấm bài cần tuân thủ các bước:

+ Thứ nhất, giáo viên phải nắm vững đáp án, biểu điểm để đảm bảo việc chấm bài mang tính công bằng, khách quan.

+ Thứ hai, thực hiện chấm bài nghiêm túc, đúng yêu cầu của đáp án. Chấm điểm các bài kiểm tra theo thang điểm được xây dựng phù hợp với các tiêu chí đánh giá đã xác định để xem xét kết quả thu được. Đây là khâu cần thiết để hoàn thiện quy trình KT, ĐG. Đối với bài kiểm tra 15 phút, giáo viên có thể tự chấm, song đối với bài kiểm tra 1 tiết (45 phút giữa học kì, cuối kì, cuối năm, hoặc những bài thi) để hạn chế đến mức thấp nhất tính chủ quan của giáo viên trong việc chấm bài, cho điểm, đánh giá kết quả, theo chúng tôi nên chấm tập trung chung theo tổ chuyên môn hoặc đổi bài, chấm chéo nhau giữa các giáo viên.

+ Thứ ba, tổng hợp kết quả chấm bài, xem xét kết quả để phân loại học sinh.

- Đối với việc đánh giá kết quả:

+ Sử dụng nhiều hình thức đánh giá kết quả kiểm tra: cho điểm, nhận xét hoặc kết hợp cả hai. Người đánh giá là giáo viên, cũng có thể là học sinh được giáo viên hướng dẫn với tiêu chí đánh giá cụ thể. Việc nhận xét hoặc cho điểm cần dựa trên đáp án và biểu điểm, đồng thời phải có sự phân tích cụ thể từng đối tượng học sinh. Cùng với so sánh thành tích học tập của mỗi cá nhân sử dụng trong đánh giá tổng kết thì qua mỗi bài kiểm tra, giáo viên chỉ ra điểm cần đạt hoặc chưa đạt trong tiếp thu và vận dụng kiến thức, kĩ năng, thái độ để học sinh ý thức được khả năng học tập của mình mà xác định hướng rèn luyện tiếp theo.

+ Tránh việc xử lý kết quả kiểm tra mang tính hình thức: giáo viên cần có ý thức nghiêm túc nhận xét bài kiểm tra (bằng lời phê trên bài kiểm tra, bằng nhận xét đánh giá chung tình hình học tập của cả lớp).

- Thực hiện việc thanh tra chấm bài và quản lý điểm kiểm tra, thi nghiêm túc để kết quả kiểm tra đảm bảo tính chính xác, khách quan.

Như vậy, đổi mới mục đích, nội dung, hình thức, phương pháp kiểm tra chỉ có ý nghĩa nếu tổ chức tốt khâu coi kiểm tra, thi, chấm bài và xử lý kết quả. Bởi, nếu việc coi kiểm tra, thi, chấm bài và xử lý kết quả không nghiêm túc sẽ dẫn đến hiện tượng coi thường KT, ĐG của cả giáo viên và học sinh (hiện tượng quay cóp trong khi làm bài kiểm tra, thi sẽ tiếp diễn, tính chủ quan trong cho điểm, đánh giá kết quả của giáo viên có điều kiện tiếp tục bộc lộ...).

4. Biện pháp 4: Sử dụng kết quả kiểm tra trong việc điều chỉnh quá trình dạy học

Thông thường, KT, ĐG ở trường THCS hiện nay, giáo viên chủ yếu KT, ĐG kiến thức mà ít khi nghĩ rằng qua bài kiểm tra có thể đánh giá trình độ, năng lực sư phạm của giáo viên thông qua câu hỏi kiểm tra, cũng như mức độ phù hợp với mục tiêu, nội dung giảng dạy (câu hỏi có đạt độ tin cậy, tính giá trị không, nội dung kiểm tra đã toàn diện chưa, có đạt mục tiêu bài kiểm tra?). Nói cách khác, giáo viên chưa chú ý đến tác động của kết quả kiểm tra đối với việc thúc đẩy QTDH. Qua thực nghiệm sư phạm về đổi mới các biện pháp tiến hành kiểm tra, chúng tôi rút ra những kết luận liên quan đến việc sử dụng kết quả kiểm tra để điều khiển QTDH:

- Thứ nhất, coi kết quả KT, ĐG là căn cứ để xếp loại, phân loại học sinh. Tuy nhiên, tuỳ vào mục đích KT, ĐG mà quyết định mức độ và nội dung phân tích số liệu. Mục đích KT, ĐG là đánh giá kết quả học tập trong QTDH thì ngoài xem xét kết quả chung, chúng tôi quan tâm đến đánh giá xếp loại từng học sinh.

- Thứ hai, coi kết quả KT, ĐG là căn cứ đánh giá hiệu quả giảng dạy của giáo viên để tự điều chỉnh QTDH. Trên cơ sở số liệu thu thập được, giáo viên đưa ra những quyết định cụ thể và cần thiết để đổi mới PPDH, phương pháp học tập, rèn luyện học sinh. Trong thực nghiệm sư phạm, chúng tôi đã xác định nội dung, thay đổi hệ thống câu hỏi cho phù hợp với yêu cầu học tập của học sinh... Tuy nhiên, từ kết quả đạt được trong đề kiểm tra trên, chúng tôi nhận thấy học sinh thuộc bài hơn là hiểu bài, kĩ năng phân tích, hiểu sự kiện còn yếu. Trong QTDH, đối với các nội dung tiếp theo, chúng tôi sẽ chú trọng bồi dưỡng cho học sinh kĩ năng này.  

---

---
Nháy vào đây để xem toàn bộ sáng kiến

                                                                                      Người thực hiện

                                                                                            Lê Thị Thuỷ



Last update : 20/12/2014
 
 
Trang: 1 - Trang sau
Ban giám hiệu
1. Lê Tiến Dũng 3. Cao Thị Hạnh
Toan hoc - Tuoi tre http://nxbgd.vn/toanhoctuoitre/
Van hoc - Tuoi tre http://vanhocvatuoitre.com.vn/
Toan tuoi tho http://www.toantuoitho.vn/
Tra cuu ma hs http://vnpt-school.com.vn/Info/Search.aspx
Hoc mai http://hocmai.vn/
Violympic http://www.violympic.vn/